Các dự án đầu tư của Nhật Bản chưa đáp ứng được kỳ vọng của Quảng Ninh và càng chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh mà các nhà đầu tư Nhật Bản đang có.
Đó là lý do Quảng Ninh dành nhiều ưu tiên đặc biệt trong việc hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản. Quảng Ninh đang thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng từ “nâu” sang “xanh”, phát triển công nghệ hiện đại, tập trung vào các ngành công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế tạo điện, điện tử, viễn thông, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao... phù hợp với thế mạnh, tương hỗ và bổ sung lẫn nhau của các nhà đầu tư Nhật Bản. FDI từ Nhật chưa tương xứng Trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Quảng Ninh, Nhật Bản là quốc gia viện trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất với 13 dự án. Tổng vốn cam kết 200 triệu USD với số vốn vay ODA là 193 triệu USD, vốn viện trợ hơn 6 triệu USD. Các dự án ODA được triển khai tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực như: xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cấp giao thông nông thôn; xây dựng công trình thủy lợi; hỗ trợ trang thiết bị, hạ tầng cơ sở phục vụ cho tuyến y tế cấp huyện; cấp thoát nước, bảo vệ môi trường; trồng và chăm sóc rừng; nâng cấp hồ chứa, đập thủy lợi... Nhiều dự án lớn, quan trọng và có ý nghĩa trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững của Quảng Ninh như: dự án cảng Cái Lân, dự án nâng cấp Quốc lộ 18A, dự án cầu Bãi Cháy... Bên cạnh những dự án hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, nguồn vốn ODA của Nhật Bản còn tập trung vào việc cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Quảng Ninh như Dự án Hỗ trợ kỹ thuật bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long; Dự án Hệ thống tuần hoàn tài nguyên có sự tham gia của người dân địa phương trên Vịnh Hạ Long… Tuy nhiên, tính đến tháng 6/2014, Nhật Bản chỉ có 4 dự án Đầu tư trực tiếp (FDI) còn hiệu lực tại Quảng Ninh với số vốn đầu tư đăng ký 43,015 triệu USD, đứng thứ 12 trong số các quốc gia và lãnh thổ đầu tư vào tỉnh. Hiện đầu tư FDI của Nhật Bản chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký là 43,015 triệu USD/4,84 tỷ USD, chiếm 0,89% tổng vốn đầu tư. Quy mô vốn đầu tư nhỏ, bình quân dự án FDI của Nhật Bản đầu tư vào Quảng Ninh chỉ là 10,75 triệu USD/dự án, trong khi quy mô trung bình một dự án FDI đầu tư vào Quảng Ninh là 49,8 triệu USD/dự án, còn quy mô bình quân của một dự án FDI của Nhật Bản tại Việt Nam là 16,3 triệu USD/dự án. Như vậy, Quảng Ninh chưa phải là địa bàn hấp dẫn đối với các nhà đầu tư Nhật Bản vì mới chỉ thu hút được các dự án quy mô nhỏ. Qua khảo sát, các dự án này cũng chưa có kế hoạch tăng vốn hoặc mở rộng quy mô. Các dự án FDI của Nhật Bản tập trung vào lĩnh vực công nghiệp sản xuất chế biến, không tạo ra giá trị gia tăng cao, chưa đầu tư vào các ngành mà Nhật Bản có thế mạnh và cũng là các lĩnh vực mà tỉnh đang khuyến khích. Dành riêng cho Nhà đầu tư Nhật Qua nghiên cứu, Quảng Ninh xác định Nhật Bản là nhà đầu tư chiến lược, do đó dành ưu tiên đặc biệt trong việc hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản. Với sự tư vấn của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO), tỉnh đã quy hoạch các khu công nghiệp chuyên sâu dành riêng cho các doanh nghiệp Nhật Bản như Khu công nghiệp Việt Hưng (TP. Hạ Long) diện tích hơn 300 ha với những cơ chế ưu đãi cao nhất, cách cảng Cái Lân chỉ 5km, cách Hải Phòng 25km, Hà Nội 120km được quy hoạch cùng với Khu đô thị, làng văn hóa Nhật Bản với diện tích hơn 100 ha bên bờ Vịnh Hạ Long; xây dựng danh mục các dự án kêu gọi đầu tư dành riêng cho doanh nghiệp Nhật Bản. Đặc biệt, Quảng Ninh đã ký Thỏa thuận hợp tác với JETRO để thúc đẩy hợp tác, thu hút đầu tư từ Nhật Bản, thành lập Hội đồng cố vấn Nhật Bản - Quảng Ninh... Các hoạt động giao lưu, hợp tác đầu tư, kinh tế, thương mại du lịch, trao đổi văn hóa giữa Quảng Ninh và Nhật Bản cũng được tăng cường. Quảng Ninh đã đón tiếp, làm việc với 30 lượt các đoàn nhà đầu tư, doanh nghiệp Nhật Bản đến nghiên cứu, tìm hiểu cơ hội. Thêm vào đó, Quảng Ninh đã hợp tác với Công ty Nikken Sekkei Civil Engineering LTD Nhật Bản lập quy hoạch vùng cho toàn tỉnh... Theo Phó Chủ tịch UBND Quảng Ninh Nguyễn Văn Thành, với mục tiêu phát triển thành tỉnh công nghiệp và cảng trung chuyển quốc tế trong tương lai, Quảng Ninh đang thực hiện nhiều biện pháp nhằm tiếp tục tăng cường thu hút đầu tư từ Nhật Bản. Bên cạnh việc tập trung khai thác những lợi thế, tiềm năng trong lĩnh vực than, điện, du lịch, dịch vụ, thương mại biên giới... hiện nay tỉnh đang nỗ lực thu hút đầu tư phát triển công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistic, dịch vụ tài chính, ngân hàng, dịch vụ y tế. Tỉnh xem đây là những mũi nhọn đột phá, tạo năng lực mới, chuyển đổi cơ cấu phát triển trong thời gian tới. Lê Hải |
